Zien we niet iets over het hoofd? Waarom een Faceshield meer bescherming biedt dan een 'mondkapje' in de openbare ruimte

19-04-2020

Het RIVM zegt over de verspreidingsroute van SARS-CoV-2 het volgende:
Verspreiding via grote druppels uit hoesten en niezen. De relatief zware druppels vallen naar beneden binnen een straal van 1,5 meter rond de verspreider. Verspreiding via oppervlakken is tot nu toe niet aangetoond.  
De (virus-)deeltjes blijven niet zweven in de lucht uitgezonderd bij bepaalde handelingen in een zorg-setting.

Deze informatie is de basis voor het advies om zorgmedewerkers met een chirurgisch mondneusmasker* te beschermen tegen druppels en spatten van een (mogelijke) COVID-19 patiënt.  
Het speciale FFP ademhaling-beschermingsmasker is alleen nodig bij handelingen waarbij veel aerosolen gevormd worden, bv. bij intubatie. En deze maskers zijn bovendien mondiaal zeer schaars verkrijgbaar.

Enkele buurlanden zijn er toe overgegaan om chirurgische maskers te dragen in de publieke ruimte. Inmiddels is deze discussie binnen de exitstrategie ook in Nederland gaande. Het RIVM en de overheid zijn hier niet voor, maar waarom?
-Verkeerd gebruik kan juist een extra risico gaan vormen, het dragen van deze maskers biedt in dat geval dus schijnveiligheid;
-De maskers zijn zeer schaars en hard nodig in de zorg. 

Opvallend in deze discussie is dat er niet of nauwelijks gesproken wordt over mogelijkheid tot het gebruik van het(volledig) gelaatscherm in de openbare ruimte. Zo’n gelaatsscherm (Face-Shield) beschermt, net als het chirurgisch masker, tegen druppels en spatten, maar heeft meer voordelen. 

  1. het hele gezicht is rondom afgedekt (mond, neus en ogen) terwijl bij een chirurgisch masker de ogen onbeschermd blijven
  2. ongemerkt met de handen aanraken van het eigen gezicht wordt voorkomen, terwijl met een chirurgisch masker hier juist vaak aanleiding voor is
  3. het dragen van een gelaatsscherm is comfortabeler dan het dragen van een chirurgisch masker 
  4. langdurig dragen zonder functieverlies is mogelijk daar waar een chirurgisch masker nat wordt en de filterende werking verliest  (NB een chirurgisch masker filtert de uitgeademde lucht van deeltjes, waaronder micro-organismen, waardoor anderen en de omgeving beschermd worden, niet de drager zelf)
  5. het is na schoonmaken opnieuw te gebruiken, een chirurgisch masker niet
  6. het gezicht van de drager blijft zichtbaar voor anderen, en daarmee ook de mimiek. Bij een masker is dit niet het geval.

Het nut van chirurgische maskers in de zorg staat buiten kijf, omdat meestal niet alleen de drager zelf maar ook de patiënt beschermd moet worden. Door het dragen van een gelaatsscherm in de openbare ruimte kan iedereen die dat wil zelf verantwoordelijkheid nemen voor de eigen veiligheid. In plaats van achter een spatscherm plaats te nemen (bv de caissière in de supermarkt) zetten we het spatscherm gewoon zelf op. We creeren daarmee onze 'eigen' veilige ruimte.

Als we hierop voortborduren zijn er veel toepassingen te bedenken voor het dragen van een gelaatscherm, waardoor de
1,5-meter grens misschien wel wat minder strak gehanteerd kan worden:

  1. Mensen die kwetsbaar zijn (ouderen en mensen met onderliggend lijden) kunnen een gelaatsscherm dragen in de openbare ruimte. Daarmee wordt minder risico gelopen om aangehoest te worden door anderen die de 1,5 meter afstand niet respecteren. Ook is men niet langer afhankelijk van de bereidheid van anderen om een ‘mondkapje’ te dragen.
  2. Leerkrachten kunnen een gelaatsscherm dragen in de klas en evt. (oudere) leerlingen ook.
  3. Familie zou een gelaatsscherm kunnen dragen tijdens bezoek aan een verpleeghuis en -indien mogelijk- kan de verpleeghuisbewoner ook zelf tijdens het bezoek een scherm dragen.
  4. In musea, bibliotheken, theaters, het openbaar vervoer e.d. zouden de gelaatsschermen een goede bescherming kunnen bieden voor iedereen in situaties waarin 1,5-meter afstand houden niet altijd (geheel) mogelijk is.
  5. In restaurants zouden medewerkers en gasten een gelaatsscherm kunnen dragen. Als daarnaast tafels worden gereserveerd voor mensen uit hetzelfde huishouden (en deze tafels met bv verrijdbare schermen van plexiglas worden afgeschermd van buur-tafels) dan kunnen tijdens het eten de schermen worden afgezet. Dan wel natuurlijk handalcohol in de nabijheid (eigen of verstrekt door het restaurant) en het scherm veilig opbergen!

Voorwaarden zijn dan:

  1. beschikbaarheid van een gelaatsscherm voor iedereen die dat wil (productie in eigen land mogelijk?);
  2. instructie over juist gebruik, vooral over het op juiste wijze afzetten en opbergen van het scherm en het tussentijds schoonmaken ervan (er zijn ook gelaatsschermen die naar boven opengeklapt kunnen worden en dus niet geheel afgezet hoeven te worden);
  3. instructie over het belang van handen wassen of desinfecteren na het aanraken van het scherm! 

De voorwaarden verschillen niet echt t.o.v. het dragen van chirurgische maskers in de openbare ruimte. Er zouden wel veel minder gelaatsschermen nodig t.o.v. het aantal maskers. (hierdoor blijven de maskers exclusief voor de zorg beschikbaar) Daarnaast ligt foutief gebruik van een masker meer voor de hand dan bij het gebruik van een gelaatscherm.

Het dragen van een gelaatsscherm in de openbare ruimte kan ons inziens het risico van verspreiding van COVID-19 sterk verminderen,  maar het niet tot nul reduceren. Ook bij de huidige tactiek is dat niet het geval en lijkt dit ook niet het doel te zijn dat nagestreefd wordt. 

(*Hoewel de term ‘masker’ de juiste benaming is wordt in de volksmond gesproken over ‘mondkapje’.) 

© 2020 thip |